Chuyện ở Bắc Kinh – TQ

Trung Thu ở Bắc Kinh

Sáng nay nhắc chuyện ở Bắc Kinh mới nhớ. Hồi tui học ở đó, có một lần rơi đúng vào dịp Trung Thu.

Tui háo hức cực kỳ, vì Tết Trung Thu là một tập tục có nguồn gốc từ văn hóa Trung Hoa, cũng như Tết Nguyên Đán. Nước mình tổ chức Trung Thu đông vui vậy thì ở Trung Quốc chắc họ còn vui tới cỡ nào.

Chiều đó tui ăn tối thật sớm, tắm rửa thơm tho để bắt tàu đi các điểm nổi tiếng như Tiền Môn, Cổ Lâu (lầu trống), Chung Lâu (lầu chuông), Vương Phủ Tỉnh… Nhưng vô cùng bất ngờ. Chỗ nào cũng vắng hoe. Không có múa lân, không có lồng đèn, hàng quán đóng cửa nhiều.

Tui lại xuống tàu điện, đi qua điểm nổi tiếng khác. Chỗ nào mà gọi là 人多的地方 (nơi đông người) là tui đi. Kết quả là…

Xem bài : Trung Thu – Tết đoàn viên

Quán cà phê specialty coffee ở Bắc Kinh

Gần chỗ tui học ở Bắc Kinh có 1 quán cà phê, ghi specialty coffee (cà phê đặc sản). Một sáng tui ghé lấy 1 ly Americano trước khi đến trường thì cậu barista (người pha cà phê chuyên nghiệp, tiếng Trung gọi là 咖啡师) nói:

“Cuối tuần này anh đến để thưởng thức cà phê đặc sản nhé, anh chủ em có xách tay từ nước ngoài về 1 ít cà phê lạ.”

Trưa cuối tuần tui tới, cậu barista nói:

“Nay chủ em đi Lào về, có mang theo vài ký cà phê Typica, vị và mùi đều rất được, giá chỉ 100 tệ/ly.”

Loại bình thường chỉ có 30 tệ, tui thấy hơi đắt, đang suy nghĩ thì cậu nói thêm:

“Dạ, loại cà phê Lào này chỉ bán hôm nay thôi ạ. Mai là chủ em để dành uống.”

Tui nghe là chốt liền, nhờ cậu pha kiểu pour-over (rót nước bằng tay lên cái phễu giấy).

Sau đó tui thấy ai tới, cậu cũng nói y chang, và …

Xem thêm : Kỹ năng bán hàng – Fomo

Mùa thu Bắc Kinh

Cứ mùa thu, tui hay đi Bắc Kinh. Làm việc từ xa cũng được, nên tiện thể gặp gỡ bạn bè mỗi năm một lần. Tui quen ở khu Sanlitun (Tam Lý Đồn), là khu phố mua sắm và giải trí về đêm nổi tiếng nằm tại quận Triều Dương.

Lần này, tui ngạc nhiên vì lượng người làm shipper (giao hàng) tăng rất nhiều so với các năm trước. Sáng sớm, họ đứng đầy các con đường, chờ bạn quản lý nói chuyện một chút về tinh thần, trách nhiệm, kỷ luật… rồi bắt đầu tỏa đi các ngả, vào các ngõ để giao hàng.

Cử nhân, thạc sĩ chen chân làm shipper đầy đường

Khi các bạn tỏa đi hết, tui hỏi bạn quản lý: “Có lẽ có vài người đã tốt nghiệp đại học trong nhóm này phải không?”.

Anh ta nói: “Không, tất cả đều đã tốt nghiệp ĐH. Có người là thạc sĩ nữa”.

Tui tròn mắt thì bạn nói:

“Trừ nhóm các trường thuộc Dự án 985, tức nhóm các trường đại học tinh hoa với số lượng sinh viên tương đối hạn chế, còn lại các trường ĐH tầm tầm, vì thiếu sinh viên nên nhận gần như tất cả người đăng ký. Có trường còn giảm hoặc bỏ một số yêu cầu về tiếng Anh vì khó học. Cứ vào học thì gần như có một suất tốt nghiệp. Cử nhân nhiều nên đi học thạc sĩ, thạc sĩ nhiều nên lại học tiến sĩ. Nhưng đến tiến sĩ thì khó hơn, vì thường phải có công bố khoa học, nên nhiều người lại bỏ. Đội ngũ shipper ở đây, cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ nhiều lắm!”.

Lương shipper và cuộc sống ở thủ đô

Tui hỏi về lương. Bạn ấy nói, cách đây 2 năm, lương 5.000 tệ/tháng thì không ai chịu làm. Nhưng hôm nay, các bạn vào chỉ ghi mức lương mong muốn là 4.000–5.000 tệ thôi.

Ở thủ đô Bắc Kinh này, số tiền ít ỏi ấy sao sống được? Tui hỏi.

Thì cũng phải sống thôi, như mình – anh quản lý nói. Phải thuê nhà ở cuối line tàu điện, thực chất là một vùng ngoại ô, sáng nào cũng mất gần 2 tiếng di chuyển mới tới chỗ làm. Tôi lập gia đình nhưng không sinh con, vì không muốn con cái khổ. Tôi thuộc hệ 丁克  (từ mới xuất hiện, 2 người lấy nhau để có thu nhập gấp đôi, chia sẻ chi phí, tiếng Anh gọi là DINK – Double Income, No Kids, khi sang TQ thì DINK phiên âm thành 丁克).

Mua sắm và thói quen tiêu dùng

Còn mua sắm thì sao? Anh ấy chỉ tay: “Bạn thấy đấy, người ta chỉ còn mua thực phẩm, ăn uống là đông. Các cửa hàng khác cứ mở rồi lại đóng, chi phí mặt bằng cao, không cạnh tranh được với hàng online. Các chợ truyền thống đều dần thành chợ bán hoa quả, thịt cá, đồ chế biến sẵn. Đây là những thứ khó đặt hàng online vì phải tự tay lựa”.

Vì sao không ra nước ngoài?

“Sao các bạn cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ ấy không ra nước ngoài tìm cơ hội?”. Tui nhìn những gương mặt thư sinh trắng trẻo, đeo kính cận đang lúi húi cột những túi hàng to nhỏ lên xe đạp điện và hỏi.

Anh quản lý nhún vai: “Có tiếng Anh đâu mà đi. Như tôi đây, đầu óc dở quá, mà cũng lười nữa nên học mãi không xong. Tôi cũng là thạc sĩ đấy. Nếu có tiếng Anh thì tôi đã không đứng đây”.

“Ủa, không đứng đây thì đứng ở đâu?”.

Bạn quản lý cười ha hả:

“你这么幽默!”

• Vi vu Trung Quốc cùng Dượng Tony
• Thành Phố Bắc Kinh – Thủ Đô Trung Quốc
• Lớp tiếng Anh ngoại thương
• Tầm quan trọng của việc học ngoại ngữ
• Về nỗi cực hình mang tên ngoại ngữ
• Ngoại ngữ – ko có khiếu? xem cách Dượng Tony học Ngoại ngữ thời ĐH
• Sinh ngữ – vì sao tui ôn tới ôn lui
• Học Ít Quá!
• Xuất ngoại cùng Tony – Cơ hội du lịch miễn phí Trung Quốc & Singapore T10-2026

Một lần đau bụng ở Bắc Kinh

Bài học về bệnh viện công – tư và phân bổ nguồn lực y tế

Có lần đang đi công tác ở Bắc Kinh thì bị đau bụng dữ dội, sốt cao khó thở nên mình nhờ đối tác chở giùm đi bệnh viện, bảo phải là bệnh viện công lập tốt nhất nhé.

Nhưng đối tác bảo là ở Bắc Kinh, bệnh viện tốt nhất, theo anh ấy, lại là những bệnh viện tư nhân do những tập đoàn đầu tư, còn bệnh viện công, cũng rất tốt (vì đã được đầu tư trong mấy chục năm qua) nhưng là nơi thực tập của sinh viên ĐH Y Khoa trong giai đoạn đầu, và dành điều trị cho người nghèo và trung bình cư trú ở thủ đô.

Vì là bệnh viện công nên rất đông đúc và ồn ào, thỉnh thoảng lại choảng nhau ở phòng cấp cứu vì thái độ bác sĩ cũng không tốt (do người làm ở khu vực bệnh viện công năng lực và thái độ cũng sao sao đó mà các tập đoàn không có mời về làm, thu nhập thấp và bệnh nhân đủ thành phần trời ơi đất hỡi nên căng thẳng cả ngày), nị không chịu được đâu.

Với người có thu nhập tương đối ở đây, bọn ngộ chỉ đi bệnh viện tư nhân lớn. Những phòng khám tư nhân nhỏ nhỏ từ từ bán dần vô các tập đoàn, thành những địa điểm nhận bệnh và chẩn đoán, thấy nặng thì chuyển lên bệnh viện tuyến trên, cũng của các tập đoàn.

Những bác sĩ giỏi nhất từ từ rời bệnh viện công đi sang bệnh viện tư, theo dòng chảy của thị trường lao động, nơi họ được trả lương cao hơn, đối tượng bệnh nhân là người khá giả, thường nhóm này rất nhẹ nhàng trong ứng xử, cơ bắp cũng không ngon lành mấy để “hễ chút là choảng nhau”.

Mở cửa ra là phòng điều hoà, tiếp tân như sảnh khách sạn 5 sao, hoa thơm bướm lượn thơm lừng, ai cũng dáng vẻ thanh tao, đi nhẹ nói khẽ cười duyên nên cũng khó mà nổi nóng.

Với người giàu có, họ cũng không có tiếc tiền mà gây gổ, thấy không ổn thì bỏ, qua chỗ khác để được phục vụ tốt hơn, chứ không có nỗ lực “complain” để lấy lại tiền. Họ quý thời gian và sự vui vẻ hơn tiền bạc.

Còn nhóm người nghèo, muốn được hưởng dịch vụ tốt như vậy thì nỗ lực làm việc, đó là sự thực hiển nhiên. Còn người có tiền một chút, nên đi bệnh viện tư, trường tư để nhường suất chi phí thấp hoặc miễn phí kia cho người khó khăn hơn mình.

Chính sách y tế ở các đô thị lớn và tuyến tỉnh

Ở các đô thị lớn như Bắc Kinh Thượng Hải Thiên Tân Thâm Quyến Quảng Châu…. nhà nước không mấy đầu tư hệ thống bệnh viện công, vì tự động sẽ có sự điều tiết của thị trường, các tập đoàn lớn sẽ tham gia xây bệnh viện để kinh doanh, sẽ có bác sĩ giỏi nhất với thu nhập cao nhất, được tự do hợp tác quốc tế về nghiên cứu khoa học, được đầu tư trang thiết bị hàng đầu do có vốn.

Nguồn lực của nhà nước tập trung vô bệnh viện tuyến tỉnh để không có chuyện nô nức lên thủ đô trị bệnh. Cứ trong bán kính cỡ 200km là có một bệnh viện đa khoa trung ương tuyến cuối, kiểu Chợ Rẫy 2, Chợ Rẫy 3, Chợ Rẫy 4, Chợ Rẫy 5…. và sẽ do một ĐH Y Khoa nổi tiếng đảm nhiệm về nhân lực và nghiên cứu khoa học.

Các ĐH lớn có trường Y hay khoa Y như Phúc Đán, Giao Thông Thượng Hải, Giao Thông Tây An, Thanh Hoa, Nam Khai, Tứ Xuyên, Tôn Dật Tiên hoặc các ĐH Y khoa đều có nhiệm vụ bảo trợ một bệnh viện tuyến tỉnh ở vùng xa xôi nào đó, nắm quyền quản lý hoàn toàn, ví dụ ở Cam Túc hay Thanh Hải hay Nội Mông.

Đây là hệ thống bệnh viện cho bác sĩ nội trú thực tập để nâng cao tay nghề, và những bác sĩ đầu ngành đến làm việc vài năm trước khi nhận được thăng tiến. Máy móc trang thiết bị do nhà nước đầu tư, tối tân hiện đại.

Giúp tuyến tỉnh tuyến huyện là trực tiếp giúp thủ đô, vì dòng người đổ xô lên đó trị bệnh hay tìm cách định cư, thì thủ đô sẽ mãi mãi bế tắc. Giải pháp về giao thông chẳng hạn, chỉ là cho vui, không thể giải quyết được. Cái căn cơ là giảm người giao thông đổ xô đến chứ không phải hạ tầng cần mở rộng ra.

Hiệu quả của hệ thống bệnh viện tuyến tỉnh – huyện

Hệ thống bệnh viện tuyến tỉnh tuyến huyện này ở TQ tốt đến độ, bạn sẽ không thể thấy hình ảnh dân tỉnh bắt xe đò hay xe lửa lên thủ đô hay thành phố lớn trị bệnh.

200km là khoảng cách cấp cứu an toàn để một trường hợp cần cấp cứu khẩn cấp (ví dụ tai nạn hay đột quỵ nặng) được cứu sống vì trong y khoa có khái niệm khoảng thời gian vàng (a golden period), quá thời gian này sẽ không cứu được nữa.

Nếu cứ để bệnh viện tỉnh cho xe cấp cứu lên bệnh viện tuyến trên xa xôi, mà vô thành phố là tắc đường kẹt xe vài giờ đồng hồ, thì bệnh nhân đại đa số sẽ tử vong trên xe cấp cứu.

Ở nước nào cũng vậy, nguồn lực nhà nước, là tập trung đầu tư vô bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến huyện. Còn ở thành phố lớn, hãy để các tập đoàn kinh tế tự động điều tiết và hệ thống bệnh viện công ở đó đã đủ.

Ở thành phố lớn, tuyệt đối không cho thành lập ĐH mới, không đầu tư bệnh viện công mới. Và phân bổ di dời các doanh nghiệp có vốn nhà nước về tỉnh,…. để giãn dân, tránh hậu quả khủng khiếp do tập trung dân số về 1 địa phương nào đó.

P/S: Đọc xong hết đau bụng mà chuyển qua đau đầu.

Th8 20, 2022 –  1.192

TnBS