Đóa hồng không tên

Đóa hồng không tên

(Cuộc gặp gỡ bất ngờ với bố già tỷ phú Ý và cuốn sách Tên của đóa hồng)

Vài năm trước, đang ở Anh để học 1 khóa ngắn hạn thì anh bạn Nico nhắn tin rủ đi Ý chơi. Nico là bạn ở chung team thời còn học ở HBS. Anh hiện đang là quản lý một nhà máy chế biến cà chua, 1 thương hiệu lớn có lịch sử cả trăm năm của Ý.

Tui đến buổi sáng và tự về hotel, tới chiều thì Nico mới lên hotel đón tui để đi ăn tối. Trên đường đi, trời bỗng dưng tối sầm, Nico bảo: “Để tao lái về nhà lấy thêm 2 cái dù phòng khi mưa lớn.”

Lâu đài cổ và ông già hút xì gà

Đường vào nhà Nico ngang qua nhiều đồng cỏ, nhiều cánh rừng. Trời cuối hè sang thu, bắt đầu hơi lạnh. Tới nơi, tui mắt tròn mắt dẹt khi thấy nhà anh là một tòa lâu đài cổ, đẹp như trong tranh.

Tui liếc ra phía sân sau, view nhìn ra ngọn đồi đầy nho, có một ông già ngồi quấn khăn, hút xì gà, đang nhâm nhi rượu vang, đọc sách.

Tui nhìn ông ấy thấy có nét hơi hướng mafia mà không dám hỏi. Lúc sau thì Nico chủ động nói nửa đùa nửa thật: “Ông ấy là bố tao và là bố già đấy. Mày biết đấy, vừa làm tài chính, vừa làm bất động sản tỷ tỷ đô khắp thế giới thì đâu có bình thường như tao và mày được.”

Tui nhìn Nico, định hỏi thêm thì anh nói: “Tao được chia tài sản rồi, ổng lập di chúc rồi, tao được có 5 triệu đô thôi, còn lại ổng làm gì tao không biết. Tao chỉ là 1 trong nhiều đứa con của ổng. Lâu đài này của ông tổ để lại, nay về già ông ấy về đây sống thường xuyên, còn tao thì làm nhà máy chế biến cà chua gần đây nên phải ở đây.”

Năn nỉ xin gặp bố

Hôm sau, Nico đưa tui đi chơi, thăm nhà máy cà chua, rồi những buổi nhậu tè le với mấy đứa bạn của anh nữa. Chiều đó, tui nói: “Mai tao về Anh rồi, tao định mời cha mày đi ăn cơm để hỏi thăm kinh nghiệm thương trường 1 chút.”

Vừa nghe xong, Nico khoát tay: “Khó như lên trời. Ông ấy không gặp ai đâu, giờ ổng chỉ ngồi một mình. Sáng sớm, ổng dậy rồi kêu lái xe chở đi đâu đó một lúc rồi về. Cả đời ông ấy dọc ngang khắp trái đất rồi. Cái gì ông ấy cũng có, từ những du thuyền, máy bay đến những hòn đảo riêng! Nhà báo phỏng vấn, tụi private banker, cả người chính quyền Ý lẫn 1 vài nước nữa… mà ổng không tiếp. Ổng không còn cần lợi ích gì để gặp ai cả.”

Nhưng tui năn nỉ: “Thôi kệ, mày cứ nói giùm tao một tiếng.”

Nico lắc đầu, nói: “Mệt mày quá, Tony. Nhưng để tao give it a try.”

Buổi gặp mặt đặc biệt

Sáng hôm sau, Nico tới khách sạn, chở tui ra bến xe để đón lên sân bay. Ảnh dặn: “Mày cứ ngồi ngoài xe, tao vô nói với ổng: mày là bạn thân lúc học ở bên HBS, từ bên Việt Nam qua. Mày cũng viết sách, khá nổi tiếng bên VN, muốn vào để say hi với bố một tiếng. Nếu ổng OK thì tao ra hiệu mày vào nha.”

Tui ngồi chờ một lúc thì Nico ra kêu vô. Bố Nico ra hiệu tui ngồi xuống cái ghế bành đối diện. Tui im lặng, không nở nụ cười ngoại giao đẹp tựa trăng rằm như mọi khi, vì Nico dặn: “Gặp ông ấy tuyệt đối không được cười. Cũng không được chủ động hỏi câu gì, chỉ ổng hỏi mày mới trả lời.” Nhớ vậy nên tui chỉ ngồi, nhìn ông trìu mến, dùng vũ khí ánh mắt để thu phục lòng người.

Ông nhìn thẳng lại vào mắt tui, từ tốn hỏi: “Chuyến bay đi London lúc mấy giờ?”

Tui nói: “Dạ, 1h chiều.”

Ông liếc nhìn đồng hồ treo trên tường rồi hỏi: “Uống vang hay cà phê?”

Thấy ông đang uống ly vang đỏ, chai vang còn dở trên bàn, tui nói theo: “Vang đỏ ạ.”

Ông đứng dậy, vào tủ rượu, lấy một chai mới toanh ra rồi bảo Nico khui, rót cho tui. Ông nói: “Tao đã đến VN vài lần, gần đây nhất là lưu trú ở KS Amanoi Ninh Thuận, nơi có cảnh sắc tuyệt vời.” Ông không hề hỏi tui làm nghề gì, gia đình ra sao, đến châu Âu làm gì. Câu tiếp theo: “Cũng sắp giờ bay, có một câu gì cần thì hỏi, chỉ một câu thôi vì tao cần một mình.”

Tui đứng hình, lúng túng vì trong đầu lúc đó có quá nhiều câu hỏi. Chỉ chọn 1 câu thật đắt thì không biết hỏi gì. Tui chợt thấy cái tủ sách của ông để phía sau thì hỏi Nico: “Hỏi thử tao có thể đến giá sách xem một tí được không?”

Nico quay sang hỏi bố. Ông gật đầu.

Cuốn sách Tên của đóa hồng

Xong tui đến giá sách. Rất nhiều sách văn học, triết học, tôn giáo, nghệ thuật hội họa…trên đó. Tui giật mình vì cuốn O Nome da Rosa quen thuộc trên kệ. Đây là cuốn sách tui đã từng đọc và cảm giác nó hay đến rụng rời, bản tiếng Việt là Tên của đóa hồng. Và tui lờ mờ thấy có một cái link gì đó giữa tác phẩm này và phong cách của bố Nico.

Tên của đóa hồng là tác phẩm nổi tiếng của Umberto Eco, được Los Angeles Times đánh giá “một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất trong thời đại của chúng ta”. Trong suốt cuộc đời, ông viết hai mấy tiểu thuyết, nhưng Tên của đóa hồng là tác phẩm đã làm nên tên tuổi ông bằng kho tàng kiến thức về triết học, lý luận, tôn giáo, lịch sử, ngôn ngữ, kiến trúc ẩn sau một câu chuyện trinh thám.

Ngay lần đầu xuất bản năm 1980, tiểu thuyết đầu tay của Umberto Eco đã lập tức trở thành “cú sốc của tiểu thuyết đương đại”, một “siêu tiểu thuyết” được cả giới trí thức đón nhận nồng nhiệt.

Nội dung tác phẩm này có chi tiết, trong thư viện của tu viện có một cuốn sách đặc biệt của Aristotle nói về tiếng cười và sự hài hước. Một người (tui cũng quên tên) trong tu viện muốn ngăn không cho cuốn sách này được đọc rộng rãi, vì cho rằng tiếng cười có thể làm suy yếu sự kính sợ đối với quyền lực và giáo lý. Sách kết thúc với câu văn rất ấn tượng: “Văn bản đã hoàn tất, và tự nó nảy sinh những tương quan ngữ nghĩa mới, theo từng trình độ của người đọc mà có nhận thức khác nhau, nhưng đều nâng lên 1 tầm cao mới.”

Khi quay lại bàn, tui nói với bố Nico: “Tôi thấy trên kệ sách có cuốn Tên của đóa hồng, tôi đã đọc qua. Tôi cực kỳ thích cuốn đó nên mới đến Ý chơi nhiều lần. Tôi không hỏi gì nữa và chúc ông luôn mạnh khỏe.”

Tui đứng lên, cúi đầu chào để đi thì ông nói với Nico bằng tiếng Ý. Sau đó Nico mới nói cho tui biết, đại ý ông nói:

“Nó làm business mà có đọc sách văn học thì không thể xem thường. Nói tối nay bố mời sang nhà ăn cơm. Nếu nó không bận cái gì đó ở Anh thì con đặt vé business class cho chuyến bay sáng mai về London.”

Phần 2: Ăn tối với tỷ phú

Dinner with a billionaire

Ai quan tâm thì còm để tui đăng phần 2.

Phần II: Từ xe của Nico đến lâu đài Sir Grande – Bữa tối và bó hoa ngũ hành

II. Nico đưa tui ra xe để lấy lại hành lý, chuyển qua chiếc xe khác của chú Hatem, tài xế riêng của bố Nico. Nico bảo giờ tao phải lên công ty, vì có hẹn, không đưa mày về hotel được. Và bây giờ, mày đã là khách của bố tao rồi. Hẹn tối nay gặp lại, cũng nhờ mày mà tối nay tao được ăn tối với ông ấy.

Câu chuyện về chú Hatem và gia đình quản gia

Hatem là người gốc Tunisia, một quốc gia Bắc Phi giáp Địa Trung Hải, về khoảng cách địa lý thì vô cùng gần với nước Ý. Chú ấy bảo gia đình chú làm quản gia cho gia đình Nico từ mấy thế hệ trước. Ông tổ của nhà Nico đóng thuyền sang Tunisia chở cả nhà ông tổ của chú Hatem sang Ý, bố trí cho ở 1 khu trong lâu đài.

Các con sinh ra rồi lớn lên, cứ thế mà làm quản gia cho gia đình Nico. Như bố chú cũng trạc tuổi bố Nico, giờ già rồi thì phụ trách chăm sóc vườn, còn mẹ chú thì quản lý bên nhà bếp. Còn con chú thì sao, tui hỏi. Hatem nói, con tui thì vẫn đi học trường công lập ở gần đấy, vẫn ở khu nhà phía sau. Thế khi ra trường, con của chú có còn phục vụ cho nhà Nico nữa không? Chú ấy nói không biết nữa, ngày xưa thì có ràng buộc về mặt giấy tờ, sau này thì không còn, nhưng còn tình nghĩa, nên gia đình chú không dọn ra ngoài ở.

Về khách sạn 5 sao và phòng President Suite

Chú Hatem đưa tui về khách sạn 5 sao ở trung tâm thành phố, và nói đây là tài sản trong hệ sinh thái của gia đình Nico. Tới nơi thì cô Giulia, quản lý, ra sảnh đón tui. Tui nhìn cô, thấy có nét gì đó giống Nico nên 1 lúc sau hỏi nhỏ chú Hatem, chú gật đầu, nói đây là chị gái.

Tui được bố trí cho vào phòng President Suite, loại phòng sang trọng nhất, “vì là khách của ngài Grande”, một bạn tiếp tân nói tui vậy. Tui giờ mới biết tên của bố Nico là Sir Grande. Hatem hỏi tui có muốn đi đâu nữa không thì chú ấy đợi và chở tui đi. Tui cám ơn và nói không cần, để tui tự mình nghỉ ngơi. Chú Hatem nói vậy thì 7h tối, tao sẽ đến đón mày.

Lên nhận phòng thì tui hết hồn vì sự xa hoa của nó. Kiến trúc mái vòm và những bức tranh treo trên tường, tui đoán là rất có giá trị. Một cây đàn piano ở góc phòng. Chiếc giường to phủ lụa màu xanh dương mềm mại. Nhà tắm thì rộng chắc cả 30m², trong đó có bồn tắm to dát vàng cầu kỳ gọi là jacuzzi, có cái xông hơi gọi là steam bath và xông khô mini gọi là sauna, có cả hệ thống tắm thủy lực, bấm nút là cả chục vòi sen tứ phía sẽ xịt vào người mình.

Tắm xong, tui pha 1 ly trà ngồi uống và nghĩ, không biết chiều nay mình sẽ mang qua gì đi tặng cho Sir Grande. Đi ăn tối mà không mang quà thì kỳ lắm, mà mang thì khó nghĩ quá, vì ông ấy cái gì chẳng có. Vang hay xì gà hay cà phê mình mua làm sao bì được với cái ông ấy đang dùng, vốn là loại limited (hàng có giới hạn).

Đi tìm quà và bó hoa ngũ hành

Lục lọi trong vali, tui chẳng có mang theo gì. Online search tìm mấy cửa hàng Asia (châu Á) trong thành phố và note lại địa chỉ, tí nữa đến xem có hàng gì Made in Vietnam thì mua. Xong tui ra phố, ăn pizza no bụng rồi đi dạo.

Tui dạo qua hết các cửa hàng châu Á trong khu trung tâm, thấy các sản phẩm của VN nhập sang đây sơ sài quá. Miên man suy nghĩ thì tình cờ ngang qua 1 cửa hàng hoa. Hoa đẹp như thiên đường, họ nhập khẩu từ Hà Lan, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ, Bulgaria,… và cả các nước nhiệt đới.

Hoa hồng đủ màu, có màu lạ tui chưa bao giờ thấy: xanh dương, xanh lá cây, màu tím sẫm, màu đen tuyền, màu sô cô la, màu trắng ánh bạc như kim loại. Tui tưởng hoa giả, nhưng không, tất cả đều là hoa thật. Chủ quán nói với tui những màu lạ này thật ra đều là màu trắng, khi chăm sóc, lúc chuẩn bị ra bông thì họ sẽ tưới 1 dung dịch đặc biệt có màu.

Sau khi cắt vào cắm thì người bán cũng sẽ cắm trong bình có màu đó, để hoa không phai. Khi về cắm tại nhà, do chỉ cắm trong nước nên hoa chỉ giữ được màu cũ trong 3 ngày, ngày thứ 4 thì phai dần, tới ngày thứ 7 thì biến lại thành màu trắng. Tui thấy thú vị, nên mua 1 bó 5 cành, ứng với ngũ hành của phương Đông: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Chọn được món quà tương đối ưng ý, tui quay về hotel.

Cà phê với Nico và câu chuyện 24 anh chị em

Đâu 4h thì Nico nhắn: giờ tao qua cà phê, trao đổi 1 chút để tối mày nói không bị trớt quớt. Nico chở tui tới 1 quán cà phê có chữ “zz” ở tên quán, mà tui thấy khắp nước Ý đều có. Nico cho biết đây cũng là chuỗi cà phê trong hệ sinh thái của gia đình mình, do anh Marco quản lý.

Tui hỏi Marco là anh ruột mày luôn hả, Nico gật đầu. Ồ, vậy thì mày có mấy anh em? Nico: theo tao biết thì là 24. Tui tròn mắt ngạc nhiên, nói sao mẹ mày lợi hại vậy. Nico xua tay: No, No, mẹ tao thì chỉ sinh mỗi mình tao, còn mấy anh chị khác đều là cùng cha khác mẹ. Ồ, mẹ mày ở đâu? Đang ở Ai Cập, hoặc cũng có thể là chết rồi. Tao không biết. Nico vừa trả lời vừa nhún vai.

Tui xin lỗi vì đã tò mò vào đời tư, Nico nói “không sao, mày biết để tối nay, mày không hỏi những câu cá nhân như vậy nữa. Mày hỏi 1 cái là buổi tiệc sẽ kết thúc ngay lập tức”. Xong Nico chở tui về hotel để chú Hatem đón như kịch bản cũ. Nico “sorry, bây giờ tao không đón mày được, vì mày đã là khách của bố tao, có khi tao phải gọi mày là Uncle (ông chú)”. Nico cười ha hả trước khi mở cửa xe rồi vù ga chạy mất.

Trên đường đến lâu đài với chú Hatem

Tui về phòng thay đồ, đánh răng sạch sẽ, uống gói Gaviscon để hơi thở thơm tho. Đúng 7h, chú Hatem đã có mặt dưới sảnh khách sạn. Nhìn thấy bó hoa hồng trên tay tui, chú Hatem nói: Ồ, ngài Grande có cả 1 farm lớn trồng hoa hồng và nhà máy chế biến tinh dầu ở Kazanlak, Bulgaria và vùng Isparta của Thổ Nhĩ Kỳ. Tui nói “những nơi ấy tui đều đã đến!”. Chú Hatem nghe vậy thì giơ ngón cái lên, hàm ý khen ngợi.

Trên đường quay lại lâu đài của Sir Grande, tui hỏi thêm chú Hatem, nhưng thòng trước là câu nào thấy không trả lời được thì không cần phải trả lời. Chú ấy bảo trong lâu đài có nội quy có ghi rõ, cái gì được phép nói, cái gì không, mày yên tâm.

Tui hỏi Nico kể tao nghe là vào mỗi buổi sáng sớm, khi Nico chưa ngủ dậy, thì Sir Grande đã được chú Hatem chở đi 1 lúc rất lâu rồi quay lại, là đi đâu đấy? Chú Hatem cười, cái này tao tiết lộ được, tao đưa ông ấy ra chợ hải sản gần biển để mua cá và ghé farmer market để mua rau củ của nông dân đấy.

Ồ, ông ấy tự đi chợ mỗi ngày sao? Chú Hatem trả lời: “Vâng, ông ấy tự tay lựa 1-2 con cá nhỏ xíu cho mình hôm đó và 1 ít rau củ, trái cây để ăn!” Sau đó thì sao? À, xong về, vợ tao sẽ chế biến, ông ấy ăn kiểu Địa Trung Hải, con cá nhỏ ấy sẽ fillet ra, bỏ hết xương, ngâm muối 1 tiếng rồi ngâm giấm 30 phút trước khi ngâm dầu ô-liu. Ông ấy ăn vậy cho buổi tối.

Còn buổi sáng và trưa? Tui hỏi. Buổi sáng và trưa thì ông ấy ăn cơm, ăn pizza or pasta or mì ống spaghetti, nhưng chỉ ăn với phô mai, nấm, đậu lăng. Ông ấy không ăn thịt đỏ mấy nên giờ mày thấy đấy, 85 tuổi rồi mà không bị run tay (bệnh Parkinson), không bị mất trí nhớ (bệnh Alzheimer), vẫn phương phi, khỏe mạnh như thanh niên.

Gặp Sir Grande trên sân thượng lâu đài

Trò chuyện 1 lúc thì xe đã đến lâu đài. Thời điểm này, ban ngày ở châu Âu rất dài nên hơn 7 giờ tối, trời vẫn còn sáng. Một anh thanh niên da đen mở cửa xe, đưa tui vào nhà. Chú Hatem nói mày vào trước, quà của mày tí nữa tao mang lên.

Tui đi thang máy lên khu sân thượng của tòa lâu đài, là một phòng ăn hình tròn có gắn kính xung quanh. Ngồi ở đây, có thể phóng tầm mắt nhìn hết những đồi nho, vườn ô-liu và những thảm cỏ, những cánh rừng xung quanh. Sir Grande đã ngồi vào bàn, khi thấy tui đến thì lấy tay chỉ vào ghế đối diện, mặt vẫn lạnh lùng. Tui chỉ dám gật đầu, không nói gì.

Một lúc sau thì chú Hatem cầm bó hoa tui mua mang lên. Nhìn thấy bó hoa, Sir Grande đổi ánh mắt, xong ông kêu chú Hatem mang ra cái bình pha lê trong vắt tuyệt đẹp, mà tui đoán là pha lê của vùng Iran (Ba Tư xưa) ra cho ông. Ông lấy cái kéo, tự tay tháo bó hoa ra và cắm từng đoá vào bình.

Vừa cắm ông vừa nói, đây là hoa màu bạc, là Metal, Kim. Đây là màu xanh lá, là Wood, Mộc. Đây là màu đen, Water, Thủy. Đây là màu đỏ, Fire, Hỏa. Đây là màu nâu, Earth, Thổ. “The five elements”, tức ngũ hành, phải không? Ông hỏi, tui gật đầu: “Vâng.”

*Các bé còm để đọc tiếp phần 3, câu chuyện về 24 người con và đế chế hùng mạnh.

P3 – Vito Bellandi: Người Doanh Nhân Đứng Giữa Hai Làn Đạn Thời Phát Xít

Bối cảnh nước Ý năm 1930

Năm 1930, nước Ý trông có vẻ phồn vinh, nhưng bên trong là những đợt sóng ngầm của sự bất ổn. Dưới sự cai trị của nhà độc tài Mussolini, nước Ý đang đi theo con đường phát xít. Trên phố liên tục diễn ra những cuộc mít-tinh, diễu hành ủng hộ ông ta. Tranh cổ động xuất hiện khắp nơi, đề cao chủ nghĩa dân tộc, bài trừ những gì bị xem là ngoại lai. Báo chí tràn ngập tuyên truyền về tính kỷ luật, về sự nam tính của đàn ông gắn liền với việc phải ra trận đánh phủ đầu kẻ thù, và về giấc mộng xây dựng một đế quốc Ý hùng mạnh, không ngừng mở rộng lãnh thổ.

Ý từng có những thuộc địa ở châu Phi, nhưng Mussolini vẫn muốn mở rộng đế quốc hơn nữa. Trong mắt những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan, nước Ý đã chậm chân hơn các cường quốc như Anh, Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Hà Lan trong cuộc tranh giành thuộc địa. Họ cho rằng nước Ý xứng đáng có một đế quốc rộng lớn, với nhiều tài nguyên và đất đai màu mỡ hơn.

Gia tộc Bellandi chọn đường đi trước

Trước tình hình ấy, dòng họ Bellandi đã đi trước một bước. Họ chia phần lớn tài sản lưu động, vàng bạc và tiền mặt cho những người con, để họ rời Ý, di cư sang Mỹ và các nước Nam Mỹ. Người con trai Vittorio Bellandi, gọi tắt là Vito, sinh năm 1900, được chọn ở lại để tiếp quản cơ nghiệp gia tộc. Gia sản khi ấy rất lớn, gồm những nông trại, nhà máy chế biến thực phẩm, khách sạn và nhiều bất động sản khác. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nhạy cảm, bởi dưới chế độ phát xít, tài sản và hoạt động kinh doanh có thể chịu sự kiểm soát, trưng dụng cho quân đội bất cứ lúc nào.

Anh thanh niên ba mươi tuổi Vito bắt đầu gây dựng lại cơ nghiệp bằng uy tín và thương hiệu mà dòng họ đã tạo dựng qua nhiều thế hệ. Khó khăn lớn nhất của ông là tài chính, bởi phần lớn tiền bạc và tài sản lưu động đã được chia cho những người khác trong gia đình. Trong tay ông vẫn còn những nông trại, nhà máy và khách sạn, nhưng để duy trì chúng, ông phải tự xoay xở nguồn vốn, từng bước tích lũy kinh nghiệm và tìm cách đứng vững giữa thời cuộc.

Những năm chiến tranh và gia đình

Năm 1935, khi Ý xâm lược Ethiopia, một quốc gia ở châu Phi, Vito lập gia đình và đón đứa con đầu lòng, đặt tên là Alessandro Bellandi, gọi thân mật là Sandro. Năm 1939, khi Ý và Đức chính thức thắt chặt liên minh bằng Hiệp ước Thép, ông đón đứa con thứ hai, Matteo Bellandi.

Chính quyền phát xít tuyên truyền rằng mỗi gia đình phải sinh thật nhiều con, đặc biệt là con trai, để sau này bổ sung cho quân đội. Chế độ Mussolini đề cao những gia đình đông con, xem đó là một cách gia tăng sức mạnh dân tộc. Vì thế, việc nhà Vito chỉ có hai con đôi khi trở thành đề tài để những người xung quanh bàn tán, thậm chí gây áp lực lên vợ ông. Trong mắt chính quyền phát xít, một gia đình như thế là chưa yêu nước.

Đến năm 1943, quân Đức tiến vào và chiếm đóng phần lớn miền Bắc nước Ý sau khi chính phủ Ý ký đình chiến với phe Đồng Minh. Những doanh trại quân Đức xuất hiện bên cạnh các vị trí quân sự của Ý, trong khi xã hội ngày càng hỗn loạn. Người Do Thái ở những vùng bị Đức kiểm soát phải đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ, đưa đến các trại tập trung và bị trục xuất. Nhiều gia đình tìm cách chạy trốn, nhưng không phải ai cũng có tiền bạc, giấy tờ hay những mối quan hệ đủ sức giúp họ thoát thân.

Đức, Ý và Nhật đứng cùng phe Trục, đối đầu với phe Đồng Minh, trong đó có Anh, Mỹ, Liên Xô và lực lượng Pháp Tự do. Chiến tranh lan rộng khắp thế giới. Nhân loại đang trải qua một trong những thời kỳ đau thương nhất của lịch sử hiện đại, khi sinh mạng con người bị đẩy vào vòng xoáy của thời cuộc, những giá trị về đạo đức và nhân phẩm bị chà đạp bởi lòng thù hận.

Ba nguyên tắc cốt lõi của người làm kinh tế

Nhưng người doanh nhân Vito vẫn bình thản đi làm mỗi ngày, điều hành cơ nghiệp gia tộc để lại qua nhiều thế hệ. Ông đứng vững vì có 3 nguyên tắc cốt lõi của một người làm kinh tế.

Một là, không nhất thiết phải trung thành với bất kỳ phe nào; điều quan trọng nhất là phải bảo vệ sự tồn tại của cơ nghiệp. Trong lòng, Vito phản đối chiến tranh và không ưa phát xít, nhưng ông vẫn bắt tay với các quan chức phát xít, bởi ông tin rằng chống đối công khai chỉ khiến vợ con gặp nguy hiểm, còn hàng trăm công nhân sẽ mất đi kế sinh nhai. Ông hiểu rằng một khi nhà máy đóng cửa, không chỉ gia đình ông mà cả những người lao động vô tội cũng phải trả giá.

Hai là, ông không chỉ bảo vệ tài sản bằng tiền bạc, mà còn bằng các mối quan hệ, thông tin và khả năng dự đoán tình hình. Một bữa tối tại khách sạn có thể giúp ông biết trước một đoàn quân Đức sắp đi qua thành phố nào, hoặc khu vực nào có nguy cơ bị phe Đồng Minh ném bom. Một hợp đồng cung cấp thực phẩm cho quân đội Đức có thể giúp nhà máy tránh bị trưng dụng, đồng thời duy trì hoạt động sản xuất và việc làm cho nhân viên.

Nhưng Vito không chỉ lo bảo vệ cơ nghiệp. Ông bí mật tài trợ cho lực lượng kháng chiến chống phát xít, bởi ông tin rằng cuộc chiến này rồi sẽ có ngày kết thúc, phe nào thắng thì ông cũng có thể kể công trạng của mình để sống sót. Ông âm thầm giúp đỡ nhiều gia đình gốc Do Thái bằng cách tìm cho họ những thân phận mới, những cái tên khác và giấy tờ giả để họ có thể rời khỏi vùng nguy hiểm, tránh bị bắt giữ và trục xuất. Đặc biệt là Jakob Rosenberg, một gia đình tài phiệt gốc Do Thái ở Milan. Gia đình Rosenberg từng hỗ trợ vốn cho nhà máy chế biến cà chua của Bellandi. Khi tình hình trở nên nguy hiểm, Vito dùng các mối quan hệ để giúp gia đình Jakob Rosenberg đổi danh tính, chuyển hết tài sản ra nước ngoài và tìm đường rời Ý. Ông đầu tư để mở rộng quan hệ quốc tế sau này, vì người Do Thái, nói gì thì nói, vẫn là những người giỏi giang.

Xem bài : 

• A Jewish family – Một gia đình Do Thái
• Kinh Thánh và sự thông minh của người Do Thái

Và như thế, ông có nguyên tắc thứ ba: chấp nhận trả giá cho việc đứng giữa hai làn đạn, hay nói theo cách dân gian, là “đu hai dây, thở hai mang”. Vito hiểu rằng nếu một ngày những người Đức phát hiện ra việc ông giúp phe kháng chiến, ông có thể phải trả giá bằng mạng sống. Ngược lại, nếu phe kháng chiến biết ông từng ký hợp đồng cung cấp thực phẩm cho quân Đức, ông cũng có thể bị xem là kẻ cộng tác với phát xít. Với con cái, ngoài tiếng Ý, ông còn thuê gia sư dạy tiếng Anh và tiếng Đức, mong các con có thể sử dụng thành thạo những ngôn ngữ ấy. Ông muốn chúng có đủ khả năng để sống và làm việc ở bất cứ nơi nào, bất kể tương lai nước Ý sẽ thuộc về phe nào.

Biến cố năm 1943 và quyết định mạo hiểm

Năm 1943, Matteo vừa bước sang tuổi bốn, còn Sandro lên tám, đã biết đọc biết viết thành thạo. Một lần, Sandro lẻn vào phòng làm việc của cha và tình cờ đọc được bức thư của lực lượng kháng chiến gửi đến để cảm ơn ông vì đã tài trợ tiền bạc. Đúng lúc ấy, Vito bước vào phòng. Ông sững người khi nghe con trai hỏi:

“Bố giải thích bức thư này cho con được không?”

Vito hiểu rằng Sandro còn quá nhỏ để nhận thức hết những gì mình vừa đọc, nhưng cũng đã đủ lớn để nhớ những điều không nên nhớ và kể lại những điều không nên kể. Một câu nói vô tình của đứa trẻ với gia sư, bạn học hay một vị khách trong nhà cũng có thể khiến ông mà cả gia đình bị xử tử. Đêm hôm đó, Vito trằn trọc trắng đêm. Ông cân nhắc mọi khả năng rồi đưa ra một quyết định mạo hiểm. Ông không nói với vợ, bởi càng ít người biết kế hoạch thì càng ít nguy cơ bị lộ.

Một buổi sáng, Matteo, như thường lệ, sang phòng anh trai để chơi một lát trước khi Sandro đi học. Nhưng căn phòng trống không. Người anh trai mà cậu vẫn gặp mỗi ngày đã biến mất. Xung quanh tòa nhà, cảnh sát xuất hiện đông đúc. Mẹ Matteo cùng những người phụ nữ trong nhà gào khóc nức nở. Không ai biết chuyện gì đã xảy ra. Người ta chỉ biết rằng Sandro đã mất tích vào đêm qua, cùng với một số tiền vàng của gia đình.

Mọi nghi ngờ dồn về phía một người quản gia thân cận, kẻ được cho là đã phản bội gia đình Bellandi. Người ta nói rằng hắn đã lén pha thuốc ngủ vào sữa cho Sandro uống, cắp tiền vàng, đưa cậu bé Sandro rời khỏi nhà rồi trốn đi bằng tàu hỏa. Một nhân viên nhà ga xác nhận đã nhìn thấy một người đàn ông đi cùng một đứa trẻ lên chuyến tàu hướng về Thụy Sĩ.

Người quản gia ấy chính là kẻ phản bội đã cướp đi đứa con trai của gia đình Bellandi. Vito, với ánh mắt giận dữ, uất hận đập phá tan nát căn phòng người quản gia kia, khiến cảnh sát phải tìm cách giúp ông hạ hoả…

(Các bé còm đông thì tui kể tiếp P4).

11/10/2026
TonyX – 2109135632899657932