Ăn chắc, mặc bền hay Bệnh chắc ăn
1. Tony có 6 tháng làm cho một tập đoàn tại Hồng Công thời còn trẻ. Trong 6 tháng đó, có nhiều bài học quý giá mà ông chủ và đồng nghiệp xứ cảng thơm này đã chỉ dạy. Khi về nước, ông chủ dặn, “mày không nên làm ăn hợp tác với giáo viên và nghệ sĩ“. Lúc đó Tony sốc vì mẹ mình là giáo viên, còn bạn bè mình nghệ sĩ cũng nhiều, nghe như có cái gì đó không phải.
Nhưng ổng nói, “ý tao ở đây là phần lớn giáo viên bị bệnh chắc ăn nên làm ăn rất khó. Rủ làm ăn, họ căng thẳng lắm, 3 bữa là đòi rút vốn à. Còn nghệ sĩ, đầu óc của họ là nghệ thuật, kém về quản lý , nên làm ăn 3 bữa là lên báo khóc vì phá sản. Thường nghệ sĩ muốn làm thành công, phải có công ty quản lý đầu tư đứng ra”.
Tony thấy cũng đúng, vì bạn bè nghệ sĩ của mình làm ăn thua lỗ miết, tư duy về tiền bạc của họ cực kỳ lộn xộn. Tiền hàng thay vì trả cho nhà cung cấp thì đem đi trả lương, hoặc mua sắm những thứ không cần thiết do cao hứng.
Thế còn giáo viên? Tony hỏi. Ông chủ đáp, đó là một nghề đặc thù. Họ chọn làm nghề giáo viên thì trong gene của họ có sự chắc ăn rất lớn rồi, mà chắc ăn lại là KHÔNG ĐƯỢC PHÉP CÓ trong “tố chất doanh nhân”. Học sinh châu Á từ nhỏ thường ngoan ngoãn nghe lời thầy cô dạy dỗ, nên bệnh chắc ăn ít nhiều thấm vào người.
Ông hỏi, hồi năm 18 tuổi, mày có được thầy cô trường tư vấn nghề nghiệp không? Tony bảo là có, hồi đó ai cũng bắt tụi tao nộp đơn 5-6 trường. Tụi tao khối A thì nộp một khoa toán tin ĐH tổng hợp, một trường kinh tế, một trường bách khoa, rồi giao thông vận tải, thủy sản… rồi thêm mấy cao đẳng nữa.
Cái ổng hỏi rùi mày thì sao, Tony nói tao hem chịu, tao chỉ thi có 1 trường, rớt thì thôi đi làm lao động chân tay, chứ mình có đam mê các ngành khác đâu mà thi tùm lum vậy. Nhưng bạn bè thì đều thi rất nhiều, căng thẳng vì 5 trường đều đậu, lựa chọn mắc mệt. Năng lực cứ như đa khoa, ngành gì cũng học, cũng làm được.
Nói mới nhớ bữa nộp đơn, cô chủ nhiệm thấy mình chỉ nộp một hồ sơ thì la um sùm. Thầy hiệu trưởng cũng phân tích rủi ro lắm nếu chỉ thi một trường. Quan niệm xưa cũ, trường muốn có “bề dày thành tích” gì đó, một trong những tiêu chí đánh giá là “lượng học sinh vào Đại Học”. Giờ nghĩ lại thấy buồn cười, học sinh vào ĐH là lựa chọn cá nhân của các bạn, liên quan gì đến trường phổ thông, vốn là nơi cung cấp kiến thức cơ bản, phổ thông cho con người.
Thời Tony học, mỗi ngành chỉ có 1 trường ĐH nên Tony kiên quyết nói em chỉ thích ngành đó, trường đó. Cô và thầy phân tích cũng lâu lắm, nhưng tất cả im bặt khi Tony bảo là nhà em không có tiền, nếu thầy cô muốn thì cho em tiền đi, em thi hết chục trường cũng được. Nhưng em báo trước là ngành em chọn mà rớt, dù mấy trường kia thủ khoa thì em cũng không học. Ai cũng lắc đầu, nói thằng này lạ. Quá lạ!
2. Mark Zuckerberg, ông chủ facebook mà chúng ta đang kết nối với nhau, được xem là một bộ óc xuất sắc của nhân loại hiện nay. Câu nổi tiếng của anh:
“Rủi ro lớn nhất là không dám rủi ro. Trong thế giới thay đổi nhanh chóng hiện nay, có một cách làm đảm bảo bạn sẽ thất bại trong mọi thứ, chính là KHÔNG DÁM MẠO HIỂM”.
Như vậy, tâm lý “chắc ăn” sẽ chứa đựng nhiều rủi ro hơn “mạo hiểm“. Một con tàu ra khơi sẽ an toàn hơn việc nó nằm ở cảng. Sóng thần không gây hại ngoài khơi, nó chỉ tàn phá đất liền, nơi con tàu tưởng như bình yên trú ngụ.
Thế giới đã khác, cách tiếp cận của giới trẻ phải khác. Đặc biệt là việc chọn nghề để học và chọn việc để làm, để khởi nghiệp.
Hình mẫu ngoan hiền, vở sạch chữ đẹp, “khi đi em hỏi khi về em chào, miệng em chúm chím mẹ có yêu hem nè” không được đánh giá cao nữa. Hình mẫu cá tính, đột phá, quyết đoán, làm khác, nghĩ khác, xê dịch, mạo hiểm, thay đổi…(nhưng không hư) là hình mẫu giới trẻ mà thế giới đang cần.
Nhưng thật tiếc là cái này lại vô cùng hiếm ở châu Á. Chữ “ngoan” là một chữ không có tương đương trong tiếng Anh, tiếng Pháp. “Ngoan” ở châu Á nghĩa là biết vâng lời, obedient. “Không hư” mới là từ có giá trị hơn. Hãy nhận 1 bạn trẻ không hư vào làm, bạn sẽ được việc hơn 1 bạn trẻ ngoan (trừ việc văn phòng, thư ký).
3. Nhiều bạn trong CLB khởi nghiệp, khi yêu cầu thử thay đổi kiểu tóc, đầu đinh hay nhuộm mới, liền nói “ba con mắng chết”. Kêu lên Đà Lạt họp khảo sát farm thì hào hứng lắm, tới đoạn nộp tiền thì im lặng. Cuối cùng chỉ có 4/10 bạn đi, 6/10 còn lại “ba mẹ không cho, bạn gái không đồng ý”.
Chưa có tỷ phú nào hỏi mẹ “mẹ ơi, con mở công ty nhé” rồi bà mẹ nói ừa mới dám mở. Làm ăn, mua bán với thể loại doanh nhân gì mà tới đoạn quyết định thì “để anh về hỏi vợ”, “để chị về hỏi chồng” thì thôi, chỉ là cò con. Công ty mà chồng giám đốc, vợ làm kế toán để “chắc ăn” thì chỉ mãi mãi nằm ở quy mô doanh số tầm tầm, vì có những cơ hội kinh doanh, “bà kế toán” không duyệt vì sợ mất.
Có bạn trẻ “chân trong chân ngoài”, vẫn đi làm, khởi nghiệp vào ban đêm hay cuối tuần, vì sợ “khởi nghiệp thất bại mà việc cũng mất“, đợi thành công mới xin nghỉ việc. Tham vài đồng lương lẻ tẻ, hoặc không tự tin về việc mình triển khai. Ở cơ quan thì lén lút làm việc bên này, ngồi bên này thì điện thoại léo nhéo việc cơ quan. Thì cả 2 đều tèo.
Có bạn quyết tâm du học, luyện IELTS, SAT để xin học bổng nước ngoài mà cũng sợ không được, cũng luyện luôn toán lý hóa để quyết tâm đậu ĐH tốp trên trong nước thì…cả 2 đều không đạt. Có bạn xin học bổng đi du học, tới đoạn yêu cầu viết tự luận và nộp hồ sơ thì “thôi con không đi, con đang mua nhà trả góp. Trước khi đi du học, con phải có 1 cái nhà ở đây, lỡ qua kia học không nổi thì về”, phải tích luỹ đủ mấy chục ngàn đô thì mới dám qua đó.
Theo các bạn du học sinh ở Mỹ, bạn nào cầm số tiền lớn qua học thì học xong là về hết, chỉ có các bạn mạo hiểm vài ba ngàn, qua đó vừa học vừa xoay sở mới trụ lại được, vì “đi làm thêm” mới quen văn hóa bản địa mà hòa nhập được. Cô bạn Tony hiện có 3 căn nhà ở Malibu, 3 căn nhà ở Beverly Hills khi qua Mỹ du học với 3000 đô vỏn vẹn trong tay thôi, còn 1 bạn khác là con của chủ doanh nghiệp nổi tiếng VN, mang 100,000 đô qua du học thạc sĩ, xong muốn ở lại mà xin việc mãi không được, vì ngoài điểm A hết trong bảng điểm, bạn không có bất cứ trải nghiệm nào với người bản địa cả.
Có bạn vừa suy nghĩ lên phương án kinh doanh để khởi nghiệp, mà cũng luyện GMAT để thi thạc sĩ, tiến sĩ. Ham bằng cấp, nhưng cũng lại ham tiền, ham thành tựu. Vừa mở công ty, vừa đi phỏng vấn xin việc chỗ lương cao. 10 năm gặp lại, vẫn ly bia ngửa cổ lên trời uống nói số mình không may mắn. 20 hay 50 năm nữa thì cũng chỉ thế. Có ai chắc ăn mà thành công đâu, chắc ăn thì CHỈ ĐỦ ĂN.
4. Không chỉ là làm ăn, bất cứ nghề gì, thế giới đỉnh cao của lĩnh vực đó, thế giới của người thành đạt không dành cho người bị bệnh “chắc ăn“. “High risk, high return”. Ai rủ mình làm ăn mà “đảm bảo, không có rủi ro gì” thì một là lừa đảo, hai là đứa thơ ngây, mới bước ra từ tháp ngà lý luận. No risk thì no return. Không có cái gì mà “100% chắc thắng”. Những doanh nhân lớn của Việt Nam hay nước ngoài, ai ai cũng có tố chất của sự quả quyết, tự tin, chịu trả giá.
Bệnh chắc ăn không phải ở giáo viên mới có, mà hầu như cư dân các nước nông nghiệp lúa nước lạc hậu đều bị. Chúng ta bị “bệnh chắc ăn” chủ yếu do tác động của gia đình, cha mẹ, bạn bè, làng xóm. Họ canh tác dựa vào thiên nhiên, nên luôn có “1 vụ mùa ăn chắc”, 1 vụ mùa gieo xong thì ra cúng lạy quá trời để mong mưa thuận gió hòa.
Khác với các dân tộc khai phá, chinh phục, đặc tính chấp nhận rủi ro nằm trong gene của họ. Với cái la bàn thô sơ, tàu gỗ, buồm vải… họ giong lên đi dọc ngang quả đất. Bão tố khiến họ chết cũng nhiều, nhưng vì thế mà châu Mỹ, châu Úc… mới được tìm ra và trở thành trù phú. Bây giờ, trước đại sứ quán Mỹ, Úc của các nước châu Á, luôn rất đông người dân đứng xếp hàng xin visa để sang đó tham quan du lịch.
Giờ đi máy bay rồi, chắc ăn thì mới đi. Dân châu Á cứ lẹt đẹt bắt chước theo sau người ta hoài, cũng là do “bệnh chắc ăn” nó thấm sâu vào từng tế bào. Ai có nhận thức mạnh, thoát ra được thì mới bật lên, đột phá, sống phong lưu sung túc và quan trọng nhất là có thành tựu.
TnBS
Bạn đọc comment:
Thu Thảo
Mình tốt nghiệp đại học QTKD ra trường mình xin việc trong công ty. Công việc không trúng với ngành học nên mình quyết lên sài gòn tìm việc làm. Mình đang thử sức trong lĩnh vực Bất Động sản, nhưng ngành này không dễ, khâu tìm và tư vấn Khách Hàng khá khó … Mình có chút nản lòng phải làm sao với tình hình bây giờ???
Thanh Ngọc
Vì sao bạn chọn Bất Động Sản.
Ai là Thầy của bạn khi bạn làm BĐS
Mạnh Cường
Tin t đi. 1 khi đã thành công thì kể là con chó mà bạn nói là con mèo thì ngta cũng vẫn tin thôi. Làm gì thì làm tin tưởng bản thân mình làm được là tốt nhất chứ khuyên kiểu ntn rồi có ngày cũng bán nhà thôi. Thất bại 1,2 lân có thể khiến chúng ta k nản nhưng thất bại nhiều lần hậu quả ntn chúng ta biết r đó. Nên là hãy chuẩn bị mọi thứ thật kĩ càng rồi tung cú dứt điểm quyết định
Huyền Thương
Yeah.i think so. Tôi có anh bạn, từ nhỏ là HS giỏi quốc gia, lớn du học học bổng,30 tuổi làm PGĐ.Rồi khi a giỏi ở chuyên môn hẹp.A thấy vùng vẫy với cái ghế GĐ 1cty nhánh sẽ không thể hết làm nô lệ cho CV và ko có tự do.A nghỉ việc và bắt đầu làm doanh nghiệp.a nói:”mất 5nam cho ghế GĐ kia ,a sẽ mất 3 năm cho mô hình của chính mình”. Time sau a nói:a đã thấy sự khó khăn khi dừng làm việc và dừng các khoản thu chỉ có chi,trong khi trước kia a nói:”dự án 5tr usd không có a thì sếp tổng cũng phải loay hoay”.
Nhựt Minh
Dượng thân mến, con muốn tham gia clb mua bán nông sản làm tư thiện cuối tuần, cách nào tham gia hả Dượng, trước giờ con chưa từng làm việc này nhưng sau khi con hiểu ra những kỹ năng quan trọng cần rèn luyện trong năng đoạn khởi nghiệp của doanh nhân thành đạt là bán hàng, maketing, đàm phán con có mong muốn được tham gia, với lại con cũng khát khao thay đổi cuộc sống và giúp đỡ những người khác.
email con: lamnhutminh.ads@gmail.com . sđt con : 0949046460 thân ái!
Hương Tò mò về anh Tony quá! Em nhừ rồi nhưng vẫn muốn xin học bổng từ anh thì xin thế nào hả anh?
Ngô T Uyên Em đang muốn nghỉ việc để theo đuổi những gì mình thích, nhưng đang phân vân chưa biết chuyển giao thế nào.
Huyen Tram mình đang làm một nhận viên nhỏ lương ít ỏi trong công ty chuyên về nội thất.
mình rất thích trồng hoa, làm đồ handmade và rất muốn mở 1 cửa hàng chuyên về nguyên phụ liệu handmade và những thứ mình làm ra. có thể tư vấn cho mình biết điều kiện thuận lợi và khó khăn cho việc mở cửa hàng và vốn bao nhiêu không ? có thể tư vấn cho em được không. điều kiện cần và đủ để mở 1 shop handmade
chân thành cảm ơn
Tú Cao sao mà bạn có ý tưởng giống y chang mình.kể cả công việc hiện tại.không thể tin dc.
Nhung Dượng Tony nói đúng vấn đề của con rồi. Con muốn xin học bổng nước ngoài mà vẫn chần chừ chưa học ielts, sat mà vẫn đăm đăm toán, lý, hóa để thi đh vn. Nhưng bây giờ , là tháng 2 rồi, con cũng không dám từ bỏ. Đọc bài viết của Dượng con tự thấy xấu hổ.
Huy Tran Cứ mỗi bài viết của anh Tony sau khi đọc xong các bạn phải tự rút cho mình một vài điều (gọi là quan sát..) khi các bạn đọc khoảng 10 bài viết của anh Tony, tôi nghĩ các sẽ ít hỏi anh Tony là ai? rồi xin tham gia câu lạc bộ, rồi xin học bổng, rồi hỏi tự kỷ v.v. các bạn sẽ tự biết mình sẽ làm gì lúc khó khăn. Khi không biết các bạn sẽ tự tìm hiểu nghiên cứu ngày ngày đêm đêm, thất bại thì làm lại có nghĩ là không sợ rủi ro v.v. muốn có học bổng thì đầu tư nghiên cứu học hỏi rồi lên kế hoạch tìm học bổng trên mạng … something like that … Các bạn là người Việt mà… các bạn cũng phải học cách chảnh (bệnh Cocky) của anh Tony ấy… Hễ anh Tony xuất bản bài nào là tôi đọc bài đó nhưng tôi không hỏi xin tham gia câu lạc bộ gì gì đó của ảnh, “khi nào ảnh mời thì tôi tham gia, ảnh không mời thì tôi vẫn đọc bài của ảnh … hehe …. với tôi như thế là đủ (Chấm hết)
Hoàng Nguyên Huy Tran bạn nói rất hay
Huy Không phải cứ đọc vài bài về khởi nghiệp, đọc được một chút kinh nghiệm trong đó là khởi nghiệp được đâu. Muốn khởi nghiệp thì đừng chỉ ngồi nghĩ. Cứ làm đi.
Trong khởi nghiệp thì cần “tuổi nghề” chứ ko phải tuổi đời đâu. Phải biết chắt lọc kiến thức, vận dụng một cách có chọn lọc và biến nó thành cách riêng của mình, công thức thành công của mình. Đừng lấy công thức của ai đó mà áp dụng một cách máy móc cho mình.
Chốt lại đừng nghĩ nhiều. Cứ làm đi. Đi rồi sẽ tới.
Hạ Tony và cộng sự nghĩ thế nào về câu nói. ỔN ĐỊNH ĐỂ PHÁT TRIỂN. Cảm ơn nhiều
Lê Hoàng Phương Nam Thế giới của người thành đạt không dành cho những người tính toán chắc ăn
V. An Những chia sẻ rất sâu sắc, cảm ơn tác giả.
