Thiện Sai Chỗ Là Ác – Khi “Tử Tế” giết chết Doanh Nghiệp => Bài học đắt giá Từ Lương – Giá và Cạnh Tranh
1- Bé Giáp bữa tâm sự với tui, dượng biết hem, chú A (một tỷ phú VN nổi tiếng về tài năng và đạo đức) không tốt như mình nghĩ đâu. Bạn con ra trường vào làm cho cty chú ấy, lương khởi điểm chỉ có 10 triệu thôi, chú ấy có tỷ đô mà đối đãi với nhân viên như vậy đúng là keo kiệt. Tui hỏi, vậy lương trả bao nhiêu thì chú ấy hết mang tiếng? Bé Giáp nói “lên tivi nói đạo lý được thì trả nhân viên 50 triệu/tháng đi, vậy mới đúng là người tốt”.
2- Bạn Ất khởi nghiệp sản xuất khô gà ở quê, tiền công cho lao động tay chân ở đó là 200k/ngày, Ất mời vô làm trả 400k/ngày. Ất nghĩ, mình phải yêu thương giới cần lao, phải hào sảng phóng khoáng. Ban đầu, sản phẩm của bạn được đón nhận rộng rãi, vì người ta ủng hộ. Ngoài trả lương thì tiền nguyên vật liệu như gà, Ất cũng rộng tay chi trả, nên giá thành rất cao so với thị trường.
Lúc vừa khởi nghiệp, người ta thương tình ủng hộ, tiêu thụ ào ào. Nhưng chỉ sau 1 thời gian ngắn thì Ất rơi vào ế ẩm, vì đã tới giai đoạn chuyên nghiệp mà tư duy Ất không thay đổi. Ở giai đoạn chuyên nghiệp này, muốn bán được nhiều phải có:
- (1) hàng đó có nhu cầu thật, tức người ta có nhu cầu tái sử dụng,
- (2) có chất lượng tương xứng với giá bán,
- (3) có chương trình marketing tốt,
- (4) năng lực bán hàng, chăm sóc khách hàng, giao hàng, hậu mãi tốt.
Phân tích sẽ thấy, cái đầu tiên là “khô gà”, ăn cũng được mà nhịn cũng được, hoặc có SP thay thế là khô bò, khô heo, cái (1) không ổn.
Về cái (2), gói khô gà nhỏ xíu có mấy miếng đã tới 200k, quá cao so với túi tiền người dân VN hiện nay.
Cái (3,4) thì tui không biết nên không phân tích.
Ất nói giờ nói cái (1) thì bạn sẽ tìm thêm SP khác thiết yếu hơn, còn (2) thì không giảm giá được vì lương nhân công đã lỡ trả rất cao.
Cuối cùng thì bạn phải đóng xưởng, những người lao động kia quay lại nghèo túng.
Hai ví dụ trên là tư duy của người không hiểu bản chất kinh tế.
Xem bài :
ĐẦU ÓC KINH TẾ
Tiền lương là giá cả sức lao động, do cung – cầu tạo thành. Mình không thể thương người mà đẩy chi phí lương bổng lên cao hơn mặt bằng chung, vì nó sẽ cấu thành vào giá sản phẩm dịch vụ, làm cho doanh nghiệp mình không thể cạnh tranh, mình phá sản và người lao động mất việc.
Thiện không đúng chỗ thì là ác.
Cũng không thể có tư duy thời hồng hoang mông muội “cướp của nhà giàu chia cho người nghèo”. Người nghèo muốn giàu phải làm, phải động não, phải tư duy… chứ ngồi đợi được chia đều, ăn no 1 thời gian xong rồi lại đói xanh mặt, có phân chia ruộng đất cho họ thì họ 1 thời gian cũng bán rồi lên TP xin việc thôi.
3. Hồi xưa tui qua Mỹ, thấy cục xà bông Dove hay Camay gì đó, Made in USA giá 3 đô, tui mua về VN tắm, so sánh với cùng nhãn hiệu mà Made in VN chỉ có 1 đô/cục. Vẫn mùi thơm đó, nhưng hàng cho thị trường Mỹ thì tốt hơn, có lẽ khi sang VN họ cắt giảm nhiều thứ để giá phù hợp túi tiền của người bản địa.
Xưa tui làm đơn hàng may mặc cho chủ Hongkong, họ bắt tui trả giá nguyên liệu ở bước 0.01 cent, vì cao 1 chút thì cái áo đã không cạnh tranh được, mất đơn hàng, hàng ngàn công nhân sẽ thất nghiệp, người chủ sẽ phá sản. Khi có tiền lãi cuối năm (là số tiền cá nhân người chủ tự do hưởng), thì tùy tâm mà trích ra làm từ thiện, cho hết sạch tiền cũng được. Đó là vấn đề khác.
Câu hỏi ôn tập:
- a/ Bạn có bao giờ có tư duy như Ất, Giáp?
- b/ Sau giai đoạn ủng hộ, chuyển sang giai đoạn chuyên nghiệp, làm sao để mình vẫn bán tốt?
- c/ Mình nên làm từ thiện như thế nào để chuyên nghiệp, ra gì và này nọ?
TonyX – 1973291943544197291
— Gợi ý ngắn gọn:
a/ Nhận diện thiên kiến “đạo đức hóa giá lương” và “tiền nhiều = phải trả cao”; đối chiếu với quy luật cung–cầu và năng suất.
b/ Xác định “nhu cầu thật”, tối ưu “cấu trúc chi phí”, định vị “giá–chất lượng”, chuẩn hóa vận hành, marketing hiệu quả, đo lường tỉ lệ quay lại và CLV, thử A/B giá – gói – kênh.
c/ Tách bạch: vận hành theo thị trường để bền vững; làm ESG/CSR minh bạch, có tiêu chí, đo tác động; ưu tiên “trao cần câu” (đào tạo kỹ năng, việc làm) hơn “cho con cá”; tránh làm từ thiện bằng cách bóp méo giá thị trường.
Các title con Ai list giúp nhớ bài học:
- Khi “Tử Tế” giết Doanh Nghiệp: Sự Thật về Lương, Giá và Cạnh Tranh
- Từ “Tỷ Phú Keo Kiệt” Đến Xưởng Khô Gà Sập: Kinh Tế Không Cảm Tính
- Đừng để Lòng Tốt thành Con Dao Hai Lưỡi
- Tử Tế Đúng Cách: Tối Ưu từng Cent để giữ Việc Làm, rồi hẵng làm Từ Thiện
- Yêu Người không đồng nghĩa Đội Giá: Công Thức Sống Còn của Doanh Nghiệp
- Cạnh Tranh Trước, Thiện Nguyện Sau: Quy Tắc Vàng của Người Làm Kinh Doanh
- Điểm Mù Lòng Tốt: Vì sao Trả Lương Vượt Mặt Bằng có thể Hại Người Lao Động
- Kinh Tế Không Đùa: Một Cent Quyết Định Nghìn Việc Làm
Bạn đọc comment:
Chien Nguyen
Những bạn chưa học kinh tế, hoặc va chạm kinh tế thì vậy mà. Cái này trong ngành ăn uống rõ nhất là tính cost rất chuẩn. Trong mấy ngành dịch vụ thì hơi khác chút.
TRÚC GIANG | GLORIA @TrucGiang887
Dạ:
a/ Con không có tư duy kiểu bạn Giáp hay Ất ạ! Cái gì cũng phải tương xứng và cân đối chứ!
b/ Chuyển sang giai đoạn chuyên nghiệp thì phải xác định sản phẩm đúng nhu cầu người tiêu dùng, tìm cách tối ưu chi phí hoặc đa dạng sản phẩm (nếu cân đối được chi phí) để đáp ứng nhu cầu về giá. Nhu cầu và giá thành là yếu tố ảnh hưởng sức mua của người tiêu dùng. Đây cũng là lý do 1 thương hiệu tuỳ chiến lược thường sẽ có nhiều dòng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường.
c/ Vấn đề từ thiện, từ ngày theo Dượng vào X con mới thấy đúng là chỉ cho người ta hướng đi, chỉ cho người ta cách làm, tạo công ăn việc làm cho người khác mới là từ thiện lâu bền và ra gì và này nọ ạ! Như Dượng còn xịn hơn là chỉ đường, hướng dẫn để nhiều người xây dựng được nhà xưởng rồi chính những người đó lại tạo việc làm cho nhiều người khác nữa. Bởi vậy, Dượng quá trời sướng luôn! Như Dượng nói, giúp được người khác, làm người ta vui thì não mình sẽ sướng! 🙂
Minh Tuệ | Talia @tue1055420
a/ Con đã từng có tư duy như Ất, Giáp thật ạ. Đúng là cần phải nhìn xa trông rộng, có cái nhìn bao quát thì mới thật sự hiệu quả và giúp ích ạ.
b/ Sau giai đoạn mn mua ủng hộ, nếu mình vẫn muốn bán tốt thì phải đảm bảo 4 yếu tố mà D nói (chi phí, chất lượng, marketing và dịch vụ hậu mãi).
c/ Từ thiện kiểu cho cần câu thì bền hơn cho con cá. Vì cầu câu thì họ muốn câu khi nào thì câu, muốn câu kiểu nào cho hiệu quả thì nghĩ cách & học hỏi. Nếu họ muốn thực sự thoát đói thoát nghèo thì sẽ tư duy động não nghĩ cách. Còn cho cá thì họ cứ mãi bị phụ thuộc, tư duy chờ đợi thụ động khiến họ chỉ tồn tại qua ngày chứ không làm chủ cuộc đời họ được.
Nguyễn Thị Thu Trang | Jade @TrangnguyenJade
Giai đoạn 2 năm đầu tiên con cũng như Ất, nghĩ thương những người đồng hành cùng mình từ ngày đầu khởi nghiệp nên cố gắng trả cao hơn năng lực của họ, thành ra làm mãi không thấy dư đồng nào (may chưa nợ), không có tiền tái đầu tư. Sau con chỉ để lương cứng rất thấp mà chủ yếu khoán theo sản phẩm, những ai ở lại với con tới giờ này thì lương cũng ấm rồi ạ.
Tuyết Nguyễn | Tiffany @TuyetNguyen2911
A. Con phần này vẫn ổn, cân bằng và vẫn hiệu quả.
B. Ủng hộ là bán tệp quen, biết mình. Còn thực bán thì phải bê hàng rao ở khắp nơi có người lạ.
C. Từ thiện với con có 2 phần:
(1) duyên số va vào 1 tình huống ngặt nghèo, thì tin vào trực giác và cảm xúc lúc đó thôi.
(2) các hoạt động chủ động thì con vẫn thích tài trợ cho học hành. Vì tri thức, trí tuệ … sẽ có thể thay đổi số phận.
Nhưng từ thiện theo con là phải của mình lấy ra cho. Nếu không có của thì góp công.
Từ thiện với con là có thể cho trong năng lực của mình. Tiền túi nhiều thì cho nhiều, ít thì cho ít (nên con vẫn thích làm ra nhiều tiền hơn).
Nguyễn Đức Trung | Logan @dvxnksg
Con xin trả lời câu hỏi ôn tập ạ:
a/ Con hồi trước cũng suy nghĩ như vậy, sao ông chủ trả lương thấp quá, trong khi thấy ba mẹ và mọi người làm việc rất vất vả. Con cũng từng nghĩ giống Ất, khi mình thuê lao động sẽ không keo như vậy, nhưng bây giờ trải nghiệm nhiều con mới biết lương là thước đo cho giá trị mình tạo ra, đọc bài này của D con hiểu ra nhiều ạ.
b/ Sau giai đoạn ủng hộ ban đầu, để mình bán được có lẽ sản phẩm phải đáp ứng 2 cái là giá trị cốt lõi tốt và sự khác biệt ạ.
c/ Theo con từ thiện chia làm 2 trường hợp, 1 là khẩn cấp, 2 là lâu dài ạ. Cái khẩn cấp thì thấy người ta đói sắp chớt thì mình có miếng ăn chia sẻ cho họ. Còn lâu dài là truyền cho họ tinh thần và cách kiếm sống lâu bền ạ.
Minh Thưa | SiLi @minhthua_sili
trước con cũng tính như Ất và Giáp bằng cách thu mua đầu vào giá cao. Sau đó con nhận ra như vậy thì chớt. Về sau con mới thấm là thu mua theo giá thị trường rồi nếu lãi thì làm từ thiện xây đường trường trạm chứ k thương người kiểu những ngày đầu mông muội nữa.
Lê Hải Ninh | Nicole @Ninh_QN91
Dạ Dượng, con hiểu rồi ạ, con chỉ cần mức tối thiểu để vận hành, tập cắt giảm tối đa chi phí để sản phẩm phù hợp với thị trường, cạnh tranh và tạo ra giá trị cốt lõi được ạ! Có thị trường thì sống, không thì chết! Người ta không thể mua vì ủng hộ mãi được ạ! Còn từ thiện thì trích phần trăm số tiền lãi để cho phù hợp ạ! Tầm 5 ~ 10 %! Mà con đã hứa thì con sẽ thực hiện, dù không có lãi như mong muốn!
Khuyên Đỗ | Susan @Susankhuyendo
a) Con chưa bao giờ tư duy như Ất, Giáp.
b) Muốn bán tốt thì phải chuyên nghiệp Go Pro.
c) Muốn ra gì và nầy nọ thì đầu tư vào tư duy cho nhân sự công ty cho ai cũng rất chi là nầy nọ, chiến binh trên mọi mặt trận!
Thúy Cẩm | Lyra @ThuyCamWB
Dạ con buôn bán cũng tư duy như vậy ạ, con bán mấy món online mấy đứa em có mua rồi im luôn. Con coi như cho ạ, nhưng con nghĩ cái gì cho là cho. Em út trong nhà con thuê làm là trả công như giá thợ bình thường. Mình tính hiệu quả công việc, chi phí hợp lý. Con không muốn vì thân, vì thương mà làm ảnh hưởng đến việc kinh doanh. Cứ rõ ràng ạ!
Hiển Tiền | Money @Tomysofall
Con chưa làm ăn nhưng xin góp chú ý kiến cá nhân:
a/ Con đã từng suy nghĩ như Ất nhưng chưa bao giờ tu duy giống Gíap.
b/ Giai đoạn ủng hộ là cơ sở giới thiệu sản phẩm vậy nên khi chuyển qua giai đoạn chuyện nghiệp thì nên chú trọng sản phẩm, chăm sóc khác hàng và thường xuyên quan sát thị trường.
c/ Nêu ưu tiên dự án tạo sinh kế dài hạn và ngắn hạn thì thiện nguyện nhu yếu phẩm cần thiết.
Thái Trần Lê | Summer @ThiTrnL232119
a/ Con không có suy nghĩ như Ất và Giáp. Lương trả đúng với năng suất lao động, vị trí việc làm. Và chi phí sản xuất phải tối ưu nhất để có thể cạnh tranh về lâu dài.
b/ Sau giai đoạn ủng hộ, chuyển sang giai đoạn chuyên nghiệp thì cần phải đưa sản phẩm đến đúng đối tượng khách hàng, quảng bá rộng rãi đến người lạ, hậu mãi tốt như: tư vấn, hướng dẫn sử dụng, bảo hành….
c/ Để từ thiện chuyên nghiệp thì có thể đóng góp cho 1 quỹ có uy tín và chuyên nghiệp. Nếu có tiền nhiều thì tự tạo 1 quỹ riêng, nhưng phải hoạt động minh bạch, ưu tiên giúp đỡ trẻ em vì là tương lai thế hệ sau.
Trần Linh | Lynne @LinhTran682762
A. Con chưa có suy nghĩ như Giáp và Ất, vì từ thiện là quyền tự do của mỗi người, và ko nên từ thiện tính vào trả lương vì ko hợp lý.
B. Khi vào gđ chuyên nghiệp nên làm thêm sp để Kh có thêm lựa chọn, marketing thêm, Cskh bài bản hơn.
C. Nên làm từ thiện trích từ lợi nhuận sau khi trừ các chi phí, gửi đến các tổ chức uy tín, minh bạch, đúng đối tượng.
Mà con tính làm khô bò để bán Dượng ạ, dù thấy chi phí giá thành cao, và cũng ko phải hàng thiết yếu, nhưng đôi khi thấy thèm mà mua ko có.
Minh Thúy | Miral @MinhThuyDa98849
Dạ con đã từng suy nghĩ như hai bạn khi ở vị trí đi xin việc và khi bắt đầu. Tuy nhiên cái nào cũng có giá của nó, người chủ sẵn sàng trả lương cao nếu bạn mang lại giá trị tương ứng.
Giai đoạn chuyên nghiệp, cần đa dạng sản phẩm để mùa nào, tháng nào KH cũng có nhu cầu về sp mình bán hay sản xuất. Chi phí nhân viên cố định, nếu lượng giao dịch tăng thì lợi nhuận tăng theo.
Việc từ thiện xuất phát cá nhân nên chọn quỹ uy tín và nên trích riêng cố định hàng tháng, hoặc quý. Nếu từ công ty doanh nghiệp thì nên kết hợp với chính quyền địa phương.
Hoàng Hạnh | Hannah @KLinh37602
Theo con nghĩ là: Trả lương phải theo năng lực và theo mức lương ở mỗi nơi. Sang giai đoạn chuyên nghiệp thì đẩy mạnh về chất lượng và giá quảng bá sản phẩm (mekmeketing). Còn làm từ thiện để chuyên nghiệp thì đề ra mục tiêu kế hoạch, lộ trình dựa trên năng lực của công ty ạ!
Mộng Thi | Tina @tinabeauty_1987
Dạ, giai đoạn b thật sự rất khó khăn, thưa Dượng. Hai chị em con vẫn đang loay hoay tìm cách. Con cảm ơn Dượng đã phân tích rất rõ ràng để chúng con có thể nhìn lại và tìm ra hướng đi.
Minh Chiến | Ocean @MinhChinH25759
5 ngôi sao của người kinh doanh:
Chất lượng sản phẩm – Đạo đức người sản xuất
Giá cả – Đạo đức người kinh doanh
Chăm sóc – Đạo đức người bán hàng
Quà tặng – Lan toả tình người
Giáo dục – Liên kết bền vững.
Cảm ơn Dượng.
